Zielony nalot na kamiennym cokole aż prosi o myjkę ciśnieniową albo chlor, ale właśnie tak najłatwiej zniszczyć kamień. Wystarczy wiadro wody, miękka szczotka i drewniana szpatułka. Termin wybierasz tak, żeby było powyżej 4°C i przez dwie doby bez mrozu. Uparte porosty zostawiasz preparatowi biobójczemu.
Dlaczego mchu nie warto zdzierać na siłę
Mech osiada tam, gdzie woda zostaje najdłużej: w spoinach, zagłębieniach i na styku płyt okładziny. Pod nim kamień długo nie wysycha. Zatkane pory trzymają wodę, która zimą zamarza i może powodować pęknięcia.
Porosty, czyli szare, żółtawe lub zielonkawe skorupki, to połączenie grzyba i glonu. Strzępki grzyba wnikają w kamień na kilka milimetrów, nawet w granit, dlatego tak mocno się trzymają. Rosną bardzo wolno, niektóre o mniej niż pół milimetra na rok. Na twardym, zdrowym kamieniu szkodzą niewiele bardziej niż deszcz i mróz. Bardziej wrażliwe są marmur i wapień.
Prawdziwy kłopot zaczyna się, gdy ktoś zdziera porost skrobakiem. W kamieniu zostają drobne otwory, do których wnika woda, a mróz robi resztę.
Granit, wapień czy piaskowiec? Od tego zależy metoda
Granit jest twardy, mało nasiąkliwy i nie reaguje z kwasami tak jak kamienie wapienne. Dobrze znosi mycie. Na zwykły kurz i błoto wystarczy ciepła woda z odrobiną płynu do mycia naczyń, a zielony nalot zdejmiesz gąbką lub szczotką o delikatnym włosiu.
Wapień i marmur to w większości kalcyt, minerał, który nie wytrzymuje kontaktu nawet z łagodnym kwasem. Ocet albo sok z cytryny zostawią na nich szorstkie, matowe ślady, których nie da się już zmyć. Ziarna kalcytu łatwo też wyrwać przy szorowaniu. Tu używasz tylko wody i miękkiego włosia, bez dociskania.
Piaskowiec ma spoiwo, które z czasem wietrzeje. W niektórych odmianach jest ono węglanowe i boi się kwasu tak samo jak marmur. Taki cokół najpierw dokładnie namocz, a mech zbierz delikatnie drewnianą szpatułką. Jeśli kamień się kruszy lub łuszczy, oddaj robotę konserwatorowi albo doświadczonemu kamieniarzowi.
Niezależnie od rodzaju kamienia każdy środek sprawdź najpierw na małym, niewidocznym fragmencie. Sam zrobiłem taką próbę za rurą spustową i dopiero potem zabrałem się za front domu.
Jak umyć kamienny cokół krok po kroku
- Przygotuj wiadro, szczotkę z miękkim włosiem naturalnym lub plastikowym, drewnianą albo plastikową szpatułkę i małą szczoteczkę do spoin i zdobień.
- Wybierz dzień, w którym jest powyżej 4°C, a prognoza na najbliższe dwie doby nie przewiduje mrozu.
- Obficie polej kamień wodą.
- Najgrubsze poduszki mchu odklej od kamienia szpatułką.
- To, co zostało, wyczesz szczotką, prowadząc ją małymi kółkami. Pilnuj, żeby powierzchnia nie przeschła w trakcie pracy, i dolewaj wody, gdy zaczyna jaśnieć.
- Gdy woda nie daje rady, użyj środka do kamienia naturalnego o obojętnym odczynie, czyli pH około 7. Nałóż go na mokrą powierzchnię, wtedy nie wnika w głąb.
- Spłucz kamień dużą ilością czystej wody, żeby nie został osad, i wytrzyj go do sucha bawełnianą ściereczką.
Porosty często zostają nawet po starannym myciu. Usuń tylko te kawałki, które same odpadają pod szczotką. Na pozostałe nanieś środek biobójczy do kamienia, trzymając się zaleceń z opakowania. Efekt zobaczysz dopiero po kilku dniach, ale powierzchnia zostaje nienaruszona.
Tego nie rób z kamieniem na elewacji
- Myjka ciśnieniowa – silny strumień może uszkodzić kamień, nawet gdy gołym okiem nic nie widać. Woda z wiadra czy konewki działa wolniej, ale bezpiecznie.
- Chlor, wybielacze i preparaty silnie zasadowe – zostawiają w porach sole, które po wyschnięciu krystalizują i z czasem łuszczą powierzchnię.
- Druciak, twarda szczotka i proszek do szorowania – rysują nawet polerowany granit. W rysach dłużej trzyma się wilgoć i brud, więc mech wraca szybciej.
Jak sprawić, żeby mech nie wrócił tak szybko?
Mech najszybciej odrasta w cieniu, gdzie kamień po deszczu długo schnie. Zgarniaj z cokołu liście i igliwie, a gałęzie krzewów zwisające nad nim przytnij. Na dłużej pomaga impregnat hydrofobowy, który ogranicza wnikanie wody w kamień. Dobierz go do materiału, bo środki do nasiąkliwego piaskowca nie nadają się do granitu i marmuru. Przeznaczenie preparatu producent podaje na etykiecie.
